Γράφει ο Παθολόγος – Ογκολόγος Αθανάσιος Κορογιάννος

Ογκολογικό Ιατρείο Ομίλου Affidea

a. korogiannos@affidea.com

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι επί του παρόντος η έβδομη κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Η ηλικία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την ασθένεια και, καθώς ο πληθυσμός σε πολλές αναπτυγμένες χώρες είναι μεγάλος, η απόλυτη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος αναμένεται να αυξηθεί επίσης. Τα ποσοστά επιβίωσης για τον καρκίνο του παγκρέατος είναι τα φτωχότερα. Η πλειοψηφία των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, με μόνο περίπου το 20% των ασθενών να εμφανίζουν τοπική ασθένεια.Τα τελευταία χρόνια, παρατηρήθηκε μια ελαφρά, αλλά σημαντική αύξηση των ποσοστών επιβίωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες από 4-5% έως και 8%.

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του παγκρέατος

Δεν γνωρίζουμε τι προκαλεί τον καρκίνο του παγκρέατος, αλλά γνωρίζουμε ορισμένους παράγοντες κινδύνου. Υπάρχουν στοιχεία ότι η ηλικία, το κάπνισμα, το υπερβολικό βάρος, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παγκρέατος, η παγκρεατίτιδα και ο διαβήτης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος.  Επίσης,  ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο σας η συχνή χρήση αλκοόλ, το κόκκινο και μεταποιημένο κρέας, το προσωπικό ιστορικό καρκίνου, η ομάδα αίματος.

  • Ηλικία

Ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος αυξάνεται με την ηλικία, όπως και με πολλούς άλλους καρκίνους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σχεδόν το ήμισυ (47%) των ανθρώπων που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του παγκρέατος είναι άνω των 75 ετών.

  • Κάπνισμα

Γνωρίζουμε ότι το κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του παγκρέατος. Εκτιμάται ότι το κάπνισμα προκαλεί σχεδόν έναν στους τρεις παγκρεατικούς καρκίνους (29%). Ο κίνδυνος καρκίνου του παγκρέατος αυξάνεται όσο περισσότερο καπνίζετε.

  • Παχυσαρκία

Περίπου ένας στους οκτώ παγκρεατικούς καρκίνους (12%) μπορεί να συνδέεται με υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να αποφευχθεί περίπου μία στις έξι περιπτώσεις καρκίνου του παγκρέατος (16%), αν όλοι διατηρούσαν υγιές βάρος.        

  • Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παγκρέατος

Αυτό αφορά λιγότερο από έναν στους δέκα (10%) καρκίνους του παγκρέατος και περιλαμβάνει οικογένειες με δύο ή περισσότερους συγγενείς πρώτου βαθμού (γονέα, αδελφό, αδελφή ή παιδί) με καρκίνο του παγκρέατος, οικογένειες με τρεις ή περισσότερους συγγενείς με καρκίνο του παγκρέατος στην ίδια πλευρά της οικογένειας, οικογένειες με σύνδρομο καρκίνου οικογένειας και τουλάχιστον ένα μέλος οικογένειας με καρκίνο του παγκρέατος. Τα σύνδρομα καρκινικών οικογενειών είναι σπάνιες γενετικές καταστάσεις όπου ένα ελαττωματικό γονίδιο αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος.       

  • Παγκρεατίτιδα

Η παγκρεατίτιδα είναι φλεγμονή του παγκρέατος. Το κύριο σύμπτωμα είναι ο κοιλιακός πόνος. Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται ή είναι άρρωστοι εκδηλώνοντας ναυτία και έμετο κατά τη διάρκεια του πόνου. Με την πάροδο του χρόνου, οι άνθρωποι μπορεί να εμφανίζουν πόνο πιο συχνά. Σε πολλά χρόνια, η παγκρεατίτιδα μπορεί να αρχίσει να προκαλεί και άλλα συμπτώματα που συνδέονται με προβλήματα απορόφησης της τροφής. Η κληρονομική παγκρεατίτιδα είναι ένας σπάνιος τύπος παγκρεατίτιδας που ξεκινάει συνήθως στην παιδική ηλικία. Τα άτομα με κληρονομική παγκρεατίτιδα έχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος. Ο κίνδυνος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερος για τα άτομα που καπνίζουν ή έχουν διαβήτη. 

  • Σακχαρώδης Διαβήτης

Ο διαβήτης είναι μια κατάσταση όπου το επίπεδο σακχάρου στο αίμα σας δεν ελέγχεται σωστά. Το επίπεδο σακχάρου στο αίμα ελέγχεται από μια ορμόνη που ονομάζεται ινσουλίνη, η οποία παράγεται από το πάγκρεας. Τα άτομα με διαβήτη μπορεί να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος. Αλλά ο διαβήτης είναι κοινός και τα περισσότερα άτομα με διαβήτη δεν θα πάθουν καρκίνο του παγκρέατος. Ο διαβήτης μπορεί επίσης να είναι ένα σύμπτωμα του καρκίνου του παγκρέατος. Εάν είστε άνω των 60 ετών, έχετε πρόσφατα διαγνωσθεί με διαβήτη και έχετε χάσει βάρος χωρίς κάποια ξεκάθαρη αιτία, μιλήστε στον παθολόγο σας.

  • Ιστορικό  καρκίνου

Ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να έχετε υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος, εάν έχετε ήδη νοσήσει από κάποιον άλλο τύπο καρκίνου, όπως καρκίνο του μαστού, των νεφρών, του στόματος, του λάρυγγα, της μήτρας, του τραχήλου της μήτρας, των ωοθηκών, της ουροδόχου κύστης, των πνευμόνων, των όρχεων, του προστάτη, του εντέρου και του στομάχου. Η προηγούμενη θεραπεία του καρκίνου, όπως η ακτινοθεραπεία μπορεί μερικές φορές να αυξήσει τον κίνδυνο άλλου καρκίνου.

  • Αλκοόλ

Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι η κατανάλωση αλκοολ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος. Ο κίνδυνος μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερος για τους ανθρώπους που καπνίζουν. Δεν είναι σαφές ακριβώς πόσο αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση περισσότερων από 15g ή δύο μονάδων αλκοόλ ημερησίως μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος, αλλά άλλες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι μόνο πολύ υψηλότερες ποσότητες αλκοόλ αυξάνουν τον κίνδυνο. Χρειαζόμαστε περισσότερες έρευνες για την κατανάλωση οινοπνεύματος και τον κίνδυνο καρκίνου στο πάγκρεας.  

  • Κόκκινο και μεταποιημένο κρέας

Η κατανάλωση κόκκινου κρέατος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος, ιδιαίτερα το κρέας που μαγειρεύεται σε υψηλές θερμοκρασίες. Η κατανάλωση μεταποιημένου κρέατος μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος.

  • Ομάδα αίματος

Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι τα άτομα με ομάδες αίματος Α, ΑΒ και Β μπορεί να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος. Αλλά τα άτομα με ομάδα αίματος Ο μπορεί να έχουν μικρότερο κίνδυνο. Δεν γνωρίζουμε γιατί η ομάδα αίματος μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο σας, αλλά μπορεί να συνδέεται με γονίδια.  

Ποιά είναι τα συμπτώματα

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι αρκετά ασαφή. Μπορεί να εξαρτώνται από το πού βρίσκεται ο καρκίνος στο πάγκρεας και μπορεί να μην έχετε όλα αυτά τα συμπτώματα. Τα συνήθη συμπτώματα περιλαμβάνουν:

  • πόνο στην κοιλιακή χώρα ή/και πόνο στην πλάτη
  • ανεξήγητη απώλεια βάρους
  • δυσπεψία
  • απώλεια της όρεξης
  • μεταβολές στις συνήθειες του εντέρου (αίσθημα πλήρους ταχείας κατά το φαγητό, φούσκωμα, ναυτία ή/και έμετος)
  • ίκτερος (κίτρινο δέρμα και μάτια, σκοτεινά ούρα και λευκωπά κόπρανα)

Αυτά τα συμπτώματα δεν δείχνουν απαραίτητα ότι έχετε καρκίνο του παγκρέατος, αλλά πρέπει να τα ελέγξετε. Ο γιατρός σας θα πρέπει να σας παραπέμψει να κάνετε εξετάσεις για να διαγνωσθεί το τι προκαλεί αυτά τα συμπτώματα. Εάν τα συμπτώματά σας επιδεινωθούν ή εμφανιστούν ξαφνικά νέα συμπτώματα, θα πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας. Εάν τα συμπτώματά σας δεν βελτιωθούν, επιστρέψτε στον γιατρό σας μέχρι να πάρετε μια σταθερή διάγνωση.